Hernieuwbare elektriciteit wint terrein in de industrie, maar niet snel genoeg. Warmte wordt daarentegen bijna overal nog steeds met gas opgewekt. Dit is een van de moeilijkste onderdelen om koolstofvrij te maken, omdat stoom continu beschikbaar moet zijn en een onderbreking veel geld kost.
Een project dat door EDP in Portugal bij papierfabrikant Paper Prime in gebruik is genomen, levert concrete cijfers op over een manier om vooruitgang te boeken zonder alles in één keer te vervangen.
De casestudy Paper Prime
Paper Prime produceert jaarlijks meer dan 33.000 ton tissuepapier in Vila Velha de Rodão, in het centrum van Portugal. De fabriek draait 24 uur per dag en is afhankelijk van een ononderbroken stoomtoevoer.
EDP heeft daar een elektrische ketel van 2,7 MW geïnstalleerd, naast de bestaande gasketel. De vestiging schakelt tussen beide ketels afhankelijk van de relatieve prijs van elektriciteit en gas, zonder dat dit ten koste gaat van de continuïteit van het productieproces. Het geheel wordt geleverd als Heat-as-a-Service: EDP financiert, installeert, exploiteert en onderhoudt de ketel.
De resultaten over de eerste drie maanden:
In de eerste helft van 2026 was elektriciteit op de Iberische markt meer dan de helft van de tijd goedkoper dan gas. De vestiging produceerde daardoor gedurende ongeveer de helft van de bedrijfsuren haar stoom volledig elektrisch.
- meer dan 4,5 GWh aan aardgas bespaard;
- in plaats daarvan ongeveer 4 GWh aan elektriciteit verbruikt;
- in totaal is daarmee meer dan 830 ton CO₂ vermeden.
Volgens Paulo Lobo Correia, lid van de raad van bestuur van Paper Prime, tonen de eerste resultaten aan dat „het mogelijk is om decarbonisatie en concurrentievermogen te combineren door slim gebruik te maken van elektriciteit“ (vertaald uit het Engels).
Waarom de hybride aanpak de vergelijking verandert
Het elektrificeren van warmte betekent niet per se dat er van de ene op de andere dag van gas moet worden afgestapt. Het hybride model biedt drie voordelen. Voor António Araújo, hoofd van het Business-segment van EDP op het Iberisch schiereiland, verloopt de decarbonisatie van de industrie via een combinatie van technologieën die zijn aangepast aan de realiteit van elke locatie, en warmte blijft daarbij een van de grootste uitdagingen.
- Veiligheid staat voorop. Gas blijft beschikbaar als back-up; de productie is niet afhankelijk van één enkele energiebron.
- Vervolgens is er de afweging. De locatie gebruikt elektriciteit wanneer die concurrerend is en schakelt terug naar gas wanneer dat niet het geval is. Zo vermindert men de blootstelling aan de volatiliteit van beide markten.
- Ten slotte is er de geleidelijke aanpak. Men kan beginnen met een deel van de behoefte, de situatie evalueren en vervolgens verdergaan.
De rem op investeringen wegnemen
Het Heat-as-a-Service-model volgt dezelfde logica als die welke al wordt toegepast bij zonne-energiecentrales en batterijen in As-a-Service: de initiële investering is niet langer het belangrijkste obstakel voor de beslissing.
En in België, Frankrijk en Luxemburg?
Vier parameters waarmee we rekening houden voor de beste configuratie.
De relatieve prijs van elektriciteit en gas
Dit zijn namelijk twee elementen die goed begrepen moeten worden. Ten eerste varieert het verschil tussen de gasprijs en de elektriciteitsprijs van land tot land. Ten tweede werkt een hybride systeem niet het hele jaar door op elektriciteit: het schakelt over op de uren waarop elektriciteit concurrerend wordt. Op de day-ahead-markt komen deze uren met lage of zelfs negatieve prijzen steeds vaker voor, vooral wanneer er veel hernieuwbare elektriciteit beschikbaar is. Ons overzicht van de Belgische elektriciteitsmarkt volgt deze ontwikkeling dagelijks. Wat bepalend is voor de rentabiliteit, is de combinatie van drie factoren: het aantal van deze uren, het daadwerkelijk door de locatie betaalde netentarief en de elektriciteit die door een eigen zonne-energiecentrale wordt opgewekt. Alleen een analyse per locatie biedt uitsluitsel.
De aansluitcapaciteit
Een ketel van meerdere megawatt vereist beschikbaar vermogen op het net, wat niet altijd gegarandeerd is. Een energiebeheersysteem en een batterij kunnen helpen om deze beperking op te vangen.
Zonne-energieproductie ter plaatse
Juist op de momenten dat er veel hernieuwbare elektriciteit beschikbaar is, kan een elektrische ketel draaien. Een bestaande zonne-energiecentrale kan zo rechtstreeks een deel van de stoomproductie voeden en het eigenverbruik verhogen.
Het warmteprofiel
Temperatuur, druk, tijdstippen: niet alle behoeften kunnen op dezelfde manier worden aangepakt. Wanneer de beschikbare elektriciteit en de behoefte aan stoom niet samenvallen, wordt thermische opslag een optie. EDP heeft overigens de eerste thermische batterij op de Portugese markt geïntroduceerd.
Waar te beginnen
Een eerste evaluatie is gebaseerd op gegevens waarover de meeste locaties al beschikken: jaarlijks gasverbruik, uurprofiel van de stoombehoefte, beschikbare aansluitcapaciteit en elektrische belastingscurve.
Wilt u meer weten over de elektrificatie van uw warmte? Laten we erover praten
Source: EDP, ‘EDP and Paper Prime bring pioneering industrial heat electrification project into operation in Portugal’